Eleştiri: Arıkovanı

Bu yıl yapılan İnovasyon Haftası etkinliğinde Turkcell hepimizi heyecanlandıran girişimini duyurdu: Arıkovanı Ülkemizde kitlesel fonlama henüz çok bilinen bir method değil. Yurtdışında sayısız projeler hayata geçerken bizim anlatabileceğimiz pek başarı hikayemiz yok. Sadece proje çıkarmada değil proje desteklemede de pek başarılı olduğumuz söylenemez ki Kickstarter’ın ülkemize ofis açmayı düşünmemesinin en büyük sebebi bu olarak gözüküyor. Bu doğrultuda tüm dünyada girişimcilerin ilacı olan kitlesel fonlamanın ülkemizde yayılması için yapılan her çalışma bizleri heyecanlandırıyor. Bugüne kadar birkaç tane da Arıkovanı benzeri yerli girişim olmuştu hala da varlar ama çok etkili oldukları söylenemez. Turkcell gibi bir şirketin böyle bir projeye girişmesi ülkemizde bir farkındalık oluşturacağını düşünüyorum, tabi proje ölü doğmazsa..

Arıkovanı, adını duyar duymaz büyük bir heyecanla google’a yazıp gelen sonuçlar içerisinden arı kovanı satıcılarını ayıklayıp tıkladığım bir internet sitesi oldu. Fakat siteye girdiğimde bir miktar hayal kırıklığı yaşadım lansman projeleri olarak gözüken projelerde ürünleri anlatan yeterli içerikler yoktu. Bu yazıyı yazmak içinde projelerin videolarının yüklenmesini bekledim. Böyle bir site kurulurken bir çok aksaklığın olması normaldi, videolar gecikebilirdi, içerik eksikliğinin videolar ile giderileceğine inanarak bekledim.

Bugün baktığımda videoların yüklenmiş olduğunu görüyorum. Eksik olduğunu düşündüğüm noktalara değineceğim.

Twin Bilim Kiti: Bilimi Özgün Deneylerle Sevdirir

Proje videosunda ne yazık ki ürünü göremiyoruz. Nefis bir YGA tanıtım videosu olmuş. Ürünün çizim programlarında yapılmış renderlarının görüntüsü var. Bu ürünlerin prototipi yapıldı mı anlayamıyoruz. Masada bir ara bir şeyler gözüküyor ama çalışırken bir görüntü yok. Prototipi olsaydı videoya konulmaması ihtimalini düşünemiyorum. Prototipi yapılmamış bir ürünü mü fonlamaya çalışıyorlar diye düşünmeden edemiyorum? Düşünüyorum, geriliyorum. Sadece ürün sayfasında bir kaç infografik ile ürün setleri tanıtılmaya çalışılmış. Arada bir motor animasyonu görüyoruz, gerçekte o tasarım denendi mi çalıştı mı? Bilmiyoruz. Bu kadar yetersiz bir tanıtıma daha önce hiçbir fonlama sitesinde rastlamadım. Ürün sayfasında en altta ekibin elinde tuttuğu bir proje var, modüllerden yapılmış bir araba. O arabanın yakından çekilmiş fotoğrafını 2 üstte görebiliyoruz. Arabının üzerindeki modüller ile rendardaki modüllerin birbiri ile alakası yok. Modüllere biraz yakınlaşınca üzerince çince yazılar yazdığını da görebilirsiniz. Satılacak ürün hangisi? Neden bunlar detaylı açıklanmamış? Bütün bunların hepsi beni tedirgin etti. Böyle bir proje kickstarter da açılmış olsaydı çok yüksek ihtimalle iptal edilirdi.

Proje ile ilgili gördüğüm eksiklikler bunlarla sınırlı değil. Üzerine söylenecek çok daha fazla söz var ama benim için bu kadar eksik daha fazla yorum yapmamak için yeterli.

Bu konseptte (littlebits benzeri) ülkemizde ürün haline gelmiş başarılı bir girişimin olduğunu hatırlatmak isterim: makey.com.tr

Özetle, bu tarz bir ürünü yapmak zor değil, prototipini yapmak ise hiç zor değil. Böyle bir ürün için kitlesel fonlama yapmak da çok mantıklı. Ama çalışan bir prototip yapmadan destek beklemenin elle tutulur hiç bir yanı yok. Proje süresi bitmeden mutlaka çalışan prototipleri görmeliyiz. Ondan sonra ürün odaklı daha farklı eleştirilerim de olacaktır.

Alya 3D Printer

Proje videosunu açtım 3d printer tanıtımı beklerken, insanlara duygusal açıdan yaklaşıp heyecanlandıran, gaza getiren, çocuk yetiştirmeyle ilgili bilgiler veren bir kısa filmi izlerken buldum kendimi. Ahmet abi videoda çocukların kendi oyuncaklarını üretebilecekleri çok güvenilir ve çok basit kullanımlı bir printer yaptığından bahsediyor.

Video gerçekten büyüleyici, çocukların kendi oyuncaklarını yapması konsepti harika, Ahmet abinin bunu kendi çocuğunun olmasıyla birlikte farketmesi mükemmel, projenin ilkeleri, arkada çalan müzikler, kurgu falan hepsi on numara olmuş. Fakat atladığımız bir şey var videoda ürün anlatılmıyor.

Videoyu izledikten sonra anlatılan ürünün devrim niteliğinde bir ürün olduğunu düşünüyorum. 3D printer kullanımı yetişkinler için bile zulüm olabiliyorken bunu çocukların bile kullanabileceği bir ürüne çevirmek bence gerçekten devrim.

Tam bu şekilde düşünüp taslak yazmışken telefon açıp fikirlerimi Ahmet abi’ye bildirmenin doğru olacağını düşündüm. Daha sonra kendisi ile buluştuk yüz yüze tüm gördüğüm eksikliklerden bahsettim. Kendisinin benden çok daha farklı şekilde projeye baktığını, o videodan ikimizin çıkardığı anlamların bambaşka şeyler olduğunu müzakere ettik. Benim düşüncelerim onu ikna etmedi, onun düşünceleri de beni ikna etmedi. Faydalı olabilmek adına uzunca bir eleştiri yaptım ve eleştiri muhatabına ulaştığı için buraya devamını yazmıyorum.

Özetle bu projenin konspet, tanıtım, finansman, üretim çerçevesinde değerlendirdiğimizde çok yanlış bir yol izlendiğini düşünüyorum. Projenin fonlanması durumunda Ahmet abinin sıkıntılı bir süreç geçireceğini öngörüyorum.

İnvidyo – Akıllı Bebek ve Bakıcı İzleme Servisi:

Ekibi tebrik ediyorum tüm detaylar çok iyi hazırlanmış. Ürün çok güzel, çok iyi anlatılmış, güven veriyor, istediğim tüm bilgilere ulaştım, şüpheli bir durum yok. Bence ideal bir proje tanıtımı olmuş umarım istedikleri desteğe ulaşırlar. Burada yaptıkları çalışmayı İngilizceye çevirip Kickstarter yada Indiegogo’ya koyabilirlerse hedefelerini çok rahat katlayacaklarını öngörüyorum.

Sözün özü: Turkcell’e kitlesel fonlamanın ülkemizde bilinmesine yaptığı/yapacağı katkılardan dolayı teşekkür ediyorum. Umarım Arıkovanı başarılı bir örnek olarak hayatımıza girer bizde Kickstarter’a proje koymak için kırk takla atmayız. Burada bize düşen projelere destek olmak. Ben kendi adıma en büyük desteğin bu ve buna benzer eleştiri yazıları olacağına inanıyorum. Bu 3 proje lansman projeleri olması ve 2 projeye Turkcell ve Arçelik gibi (ne yazık ki İnvidyo’da göremedim) büyük firmaların destek olmasıyla projeler fonlanabilir, bu destek Arıkovanı için cansuyu niteliğinde olacaktır bunu da destekliyorum. Ama bu 3 projeden çıkacak sonuç ne olursa olsun bizlere platformun akıbeti ile ilgili sağlıklı bir veri vermeyecektir. Ne zaman doğal bir şekilde bir girişimci buraya ürününü koyar ve bizler o ürüne parasal destek olmayı çok ister ve destek oluruz, işte o zaman bu platform yaşayan bir hal alır ve uzun yıllar ülkemize hizmet eder. Umarım böyle olur.

Gelen eleştiriler üzerine edit: Prototipin olmaması/gözükmemesini yoğun olarak eleştirdiğim için, sadece fikirlerinde fonlanabileceği konusunda eleştiriler aldım. Evet fikirler fonlanabilir ama teknik bir ürün fonlanacaksa ve prototipi yapılabilecek bir ürünse prototip olmadan fonlamanın yanlış olduğunu düşünüyorum. Bunun neden bu kadar önemli olduğuyla ilgili bir yazı da yazacağım. Kitap yazmak, tiyatro oyunu sergilemek gibi projelerde elbette prototipi aramıyorum. Bu arada https://arikovani.com/about adresinde şu anda kurallar kısmında 10. Kuralda aynen şu ifadenin olduğunu hatırlatırım: 10) Arıkovanı prototipini üretmiş olan projelere kampanya başlatmaktadır. Yani, kampanyanı başlatmadan önce prototipini üretmiş olmalısın.

 

Sanal Gerçek Dünya’ya Hazır mıyız?

Son Ankara ziyaretimde eve cardboard götürdüm. Annemin roller coaster deneyimi yaşarkenki hali gerçekten görülmeye değerdi. Cardboard’dan başlayıp gelecek ve teknoloji konulu uzun bir bir sohbet ettik. Kendisi ebeveynler ve çocukların arasının teknoloji sebebiyle açılmasından muzdarip. Bende aynı soruna üzülenlerdenim. Ne yazık ki konuşmamız annemin üzüntüsünü dindirmedi aksine kendisini daha da telaşlandırdı. Çok yakında çocukların bu gözlükleri takıp hangi dünyada bulunmak istiyorlarsa o sanal dünyada bulunabileceklerinden, fiziksel yer değişiklikleri yapmadan arkadaşları ile buluşabileceklerinden, yurtdışına çıkabileceklerinden bahsettim. Bu ürkütücü hayali anlattıkça annemde bende ziyadesiyle gerildik. Bugün gördüğümüz bu fotoğrafla bu hayalin çok da uzakta olmadığını anlamış olduk. Umarım teknolojinin zararlarını kontrol altına alabiliriz. Yoksa sıkıntılarını öngöremediğimiz bir hayat bizleri bekliyor olacak.

mark

Mustafa Koç’un vefatı

Geçtiğimiz günlerde sabah arabayla işe giderken radyo kanalları arasında geziniyordum birden Mustafa Koç’un kalp krizi geçirdiğini duydum ve o radyoda kaldım. Kendisi ile hiç tanışma fırsatımız olmamıştı. Meslek gereği (ticaret) yaptığı işleri takip ediyor ve saygı duyuyordum. Benim hayallerimde yer edinen bir çok şeyi gerçekleştirmiş bir kişi olduğundan imrendiğim zamanlar bile olmuştu. Tabi ki her canlı gibi o da bir gün ölümü tadacaktı, ve öldü. Büyük bir iş adamı olmak, dünyanın sayılı zenginlerinden olmak, bunların hiç birisi ölümü engellemiyordu. Zaten benide şaşırtan burası olmadı.

Allah herkese sağlık sıhhat nasib etsin. Ailemizin rahatsızlıklarından, kendi şikayetlerimizden, ziyaretlerden orta sıklıkta yolumuz hastenelere düşüyor. Ve her düştüğünde benim için gerilim dolu dakikalar başlıyor. İyileşmenin para ile olduğu bir sağlık sisteminin içerisinde yaşıyoruz parası olanın en güzel hastanelerde hizmet alması, durumu iyi olmayanların ise tabiri caizse devlet hastanelerinde sürünmesi midemi bulandırıyor. Bu yüzden yıllardır bir gün çok param olursa güzel bir hastane açacağım diye hayal kuruyorum. Hem ailemiz faydalanır hem de belki bir kaç garibanı sevindiririz diye niyetleniyorum. Belki farklı bir model geliştirir çarkın düzenini bozarız diye hayaller kuruyorum.

Radyoyu dinlemeye devam ederken bir de ne duyayım Mustafa Koç kalp krizi geçirdi ve Beykoz Devlet Hastanesine kaldırıldı. İnanamadım, şok oldum. Türkiye’nin en iyi hastanesinin sahibi Mustafa Koç, hani şu yatları katları olan belkide Türkiye’nin en zengin insanı olan Mustafa Koç nasıl olurda Beykoz Devlet Hastanesi’ne kaldırılır?

O dakikalarda vefat edip etmediğini bilmiyorum ama beni de zaten vefatından çok devlet hastanesine kaldırılmış olması etkiledi. Bir kez daha ne kadar aciz olduğumu anladım. Hayatım boyunca unutamayacağım bir tecrübe olmuş oldu bu. İnsanız, aciziz, ne hayal kurabilmek bizim elimizde, ne de o hayalleri gerçekleştirebilmek. Velevki gerçekleştirdik peki sonrası? 1 saniye sonrasından haberimiz varmı?

Acziyetin farkına varıp hayatı bu bilinçle yaşamak için ne kadar çok hatırlatıcı var?

 

Korku ayırıcı

Yaşamımızı korkularımıza göre şekillendiriyoruz. Söylemeye korkmadığımız şeyleri söylüyor, korkmadığımız şeyleri yiyor, korkmadığımız yerlere gidiyoruz. Korkmaya başladığımız an ne yapıyorsak bırakmak istiyoruz. Bu korkmalarımız bizi türlü belalardan uzak tutuyor yani korkarak yaşayabiliyoruz.

Bazı zamanlarda ise saçma korkular kaplıyor hayatımızı. Yazdıklarımızdan, söylediklerimizden, düşüncelerimizden ötürü kınanmaktan korkuyoruz. Yaşamımızın ayıplanmasından korkuyoruz. Korkularımız sanal duvarlara dönüşüyor, kendimizi sınırlandırıyor, çekilmez bir yaşama sürükleniyoruz yani korkarak yaşayamıyoruz.

Bizlere bir korku ayırıcı gerek.